Wskazania ogólne dotyczące przygotowania do sakramentu bierzmowania w Archidiecezji Lubelskiej

- Dokument dodano 2018-04-09, oglądany 1273 razy -

 
 

 

Wskazania duszpastersko-katechetyczne

dotyczące przygotowania do sakramentu bierzmowania

w Archidiecezji Lubelskiej

 

Wskazania obowiązywałyby do czasu wydania nowej Podstawy Programowej i Programu Nauczania Religii Katolickiej oraz nowych podręczników.

 

 

1. Niniejszy dokument określa podstawowe zasady przygotowania do sakramentu bierzmowania na terenie Archidiecezji Lubelskiej uwzględniając Wskazania Konferencji Episkopatu Polski dotyczące przygotowania do przyjęcia sakramentu bierzmowania (zatwierdzone podczas 375. Zebrania Plenarnego KEP w Warszawie dnia 14.03.2017 r.), zmiany w strukturze systemu oświaty wygaszające szkoły gimnazjalne i tworzące ośmioletnie szkoły podstawowe oraz czteroletnie licea i pięcioletnie technika, także zmieniającą się w wyniku reformy szkolnictwa sytuację duszpasterską parafii, polegającą na podejmowaniu przez młodzież szkół ponadpodstawowych nauki często poza miejscem swojego zamieszkania i własnej parafii.

I. Wprowadzenie teologiczne

2. Sakrament bierzmowania jest jednym z sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego. Z tego powodu przygotowanie do bierzmowania powinno uwzględniać jedność z sakramentami chrztu i Eucharystii (OB 1; KKK 1285). Sakrament bierzmowania jest bowiem koniecznym dopełnieniem sakramentu chrztu (LG 11; OB 2, KKK 1285). Każdy ochrzczony może i powinien przyjąć ten sakrament, gdyż bez niego wtajemniczenie chrześcijańskie pozostaje niedopełnione (por. KKK 1306).

3. Sakrament bierzmowania udziela przyjmującemu daru samego Ducha Świętego, głębiej zakorzenia go w Bożym synostwie, ściślej jednoczy z Chrystusem, udoskonala jego więź z Kościołem, udziela mu specjalnej mocy Ducha Świętego do szerzenia wiary, jej obrony słowem i czynem, a także do mężnego wyznawania imienia Chrystusa oraz do tego, by nigdy nie wstydził się Krzyża (por. KKK 1285; 1303). Bierzmowanie wyciska w duszy niezniszczalny znak, „znamię”, pieczęć Ducha Świętego, która jest symbolem całkowitej przynależności do Chrystusa i trwałego oddania się na Jego służbę (por. KKK 1304).

  II. Wprowadzenie pastoralne

4. Przygotowanie do sakramentu bierzmowania ma na celu doprowadzenie kandydata do „głębszego zjednoczenia z Chrystusem, do większej zażyłości z Duchem Świętym, Jego działaniami, darami, natchnieniami, aby […] lepiej podjąć apostolską odpowiedzialność” (KKK 1309). Jego celem jest także wychowanie do „przynależności do Kościoła Jezusa Chrystusa, zarówno do Kościoła powszechnego, jak i wspólnoty parafialnej” (KKK 1309).

5. Przygotowanie do bierzmowania składa się z trzech etapów: przygotowania dalszego, bliższego i bezpośredniego.

a) Przygotowanie dalsze dokonuje się od wczesnego dzieciństwa w rodzinie, następnie poprzez udział w lekcjach religii (katechezie) w szkole, także w katechezie parafialnej przygotowującej do sakramentów pokuty i pojednania oraz Eucharystii.

b) Ważnym etapem przygotowania bliższego jest udział w nauczaniu religii (katechezie szkolnej) oraz w katechezie parafialnej. Kandydat do bierzmowania powinien zatem regularnie uczęszczać na lekcje religii w szkole lub w innym środowisku, w którym pobiera naukę, a także uczestniczyć w życiu Kościoła przez udział w niedzielnej i świątecznej Mszy św. oraz w nabożeństwach. Duszpasterz odpowiedzialny za przygotowanie bezpośrednie powinien mieć przekonanie, że każdy kandydat spełnia te warunki. W sytuacjach wątpliwych należy uzyskać stosowną opinię od nauczyciela religii.

c) Przygotowanie bezpośrednie dokonuje się w dalszym ciągu poprzez udział w katechezie szkolnej i parafialnej poprzedzającej przyjęcie bierzmowania. Ten ostatni etap przygotowania bliższego powinien mieć jednak przede wszystkim charakter duchowy i polegać na udziale kandydata w systematycznych spotkaniach formacyjnych w parafii, celebracjach liturgicznych, a także rekolekcjach lub dniach skupienia. Kandydaci do bierzmowania są zobowiązani do udziału we Mszy świętej w każdą niedzielę i święta nakazane oraz do regularnego korzystania z sakramentu pokuty i pojednania, najlepiej w pierwsze piątki miesiąca. Odpowiedzialny za przygotowanie do bierzmowania w parafii musi posiadać moralną pewność, że kandydat jest praktykującym katolikiem.

Kandydaci powinni być włączani w aktywne przygotowanie i udział w liturgii poprzez pełnienie funkcji lektora, ministranta, psalmisty, członka zespołu muzycznego itp.

Kandydaci do bierzmowania powinni włączać się aktywnie w życie parafii (działalność charytatywna, wolontariat, troska o czystość i wystrój kościoła, pomoc w organizacji wydarzeń o charakterze religijno-kulturalnym itp.). Ma to służyć większej integracji ze wspólnotą wierzących w dalszym życiu chrześcijańskim po przyjęciu sakramentu bierzmowania.

d) Zgodnie z dokumentem Konferencji Episkopatu Polski dotyczącym przygotowania do przyjęcia sakramentu bierzmowania przygotowanie bezpośrednie kandydatów do bierzmowania winno odbywać się w klasie VII i VIII szkoły podstawowej. Sakrament bierzmowania zgodnie z powyższym dokumentem powinien być udzielany młodzieży uczęszczającej do klasy VIII, jako zakończenie i  ważne dopełnienie edukacji na etapie szkoły podstawowej.

6. Kandydat powinien przystąpić do sakramentu bierzmowania w stanie łaski uświęcającej, czyli przyjąć sakrament pokuty i pojednania (por. KKK 1310).  

 

III. Wskazania organizacyjne 

7. Ze względów duszpasterskich do bierzmowania powinna przystępować młodzież, która odznacza się dojrzałością intelektualną, emocjonalną i religijną adekwatnie do swojego wieku oraz możliwości. W przygotowaniu do tego sakramentu trzeba koniecznie uwzględnić możliwości osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych (np. z niepełnosprawnością intelektualną).

8. Osoby dorosłe powinny odbywać formację w odrębnych grupach, np. dekanalnych lub diecezjalnych. Nie można udzielać bierzmowania dorosłym bez należytego przygotowania.

9. Zgodnie z zaleceniem Katechizmu Kościoła Katolickiego parafia jest najwłaściwszym miejscem przygotowania do tego sakramentu: „Katecheza przed bierzmowaniem powinna także starać się obudzić zmysł przynależności do Kościoła Jezusa Chrystusa, zarówno do Kościoła powszechnego jak i wspólnoty parafialnej. Na tej ostatniej spoczywa szczególna odpowiedzialność za przygotowanie kandydatów do bierzmowania” (KKK 1309). Natomiast Polskie Dyrektorium Katechetyczne przypomina, że: „parafia jest uprzywilejowanym miejscem dla katechezy przygotowującej do przyjmowania sakramentów świętych” (PDK 107). Zatem właściwym miejscem przygotowania młodzieży do sakramentu bierzmowania jest parafia zamieszkania kandydata. Do sakramentu bierzmowania dopuszcza proboszcz z parafii zamieszkania kandydata lub wyznaczony przez niego ksiądz.

10. Okres Wielkiego Postu winien być w każdej parafii czasem, w którym młodzież klas VII zgłasza się, na ile to możliwe wraz z rodzicami lub opiekunami, do kancelarii parafialnej, wyrażając gotowość odbycia przygotowania do przyjęcia sakramentu bierzmowania. Podczas spotkania należy omówić treść deklaracji jaką kandydaci złożą na początku okresu formacyjnego.

11. W Okresie Wielkanocnym odpowiedzialni za przygotowanie kandydatów do bierzmowania dokonują przydziału młodzieży klas VII do małych grup formacyjnych (ok. 12 osobowe). Spotkania w grupach mogą prowadzić kapłani, osoby konsekrowane, katecheci świeccy lub animatorzy z ruchów i stowarzyszeń. Należy zadbać o ich odpowiednie przygotowanie.

11a. W parafiach, w których liczba osób z klasy VIII przygotowujących się do przyjęcia sakramentu bierzmowania jest niższa niż 7 można, zachowując punkt 7 niniejszego dokumentu, w okres przygotowania włączyć również klasę programowo niższą i udzielić bierzmowania młodzieży z klasy VII i VIII podczas tej samej uroczystości. 

12. W wigilię Uroczystości Zesłania Ducha Świętego należy zorganizować celebrację liturgiczną rozpoczynającą czas przygotowania do bierzmowania, podczas której kandydaci klas VII odnowią przyrzeczenia chrzcielne i złożą na ręce księdza proboszcza podpisane przez siebie oraz rodziców (lub opiekunów) deklaracje przystąpienia do okresu formacji przed bierzmowaniem.   

13. Wskazanym jest, by w okresie wakacyjnym lub w innym stosownym czasie zorganizować dla kandydatów krótkie (2-3 dniowe) rekolekcje ewangelizacyjne lub przynajmniej dzień skupienia albo zachęcić do odbycia takich rekolekcji.

14.  W klasie VIII winno być zorganizowanych dla kandydatów do bierzmowania 7 spotkań formacyjnych w małych grupach. Spotkania podczas katechezy parafialnej powinny z zasady mieć inny charakter niż zajęcia prowadzone w szkole. Nie mogą koncentrować się wyłącznie na przekazie wiedzy. Głoszenie prawd wiary powinno być połączone z osobistym świadectwem głoszącego, a także z ukazywaniem przykładów współczesnych świadków wiary.

15. I stotnym elementem spotkań formacyjnych w parafii są celebracje liturgiczne. Podczas okresu formacyjnego w klasie VIII, oprócz spotkań w małych grupach, należy zorganizować 5 celebracji. Powinny one obejmować wszystkich przygotowujących się do przyjęcia sakramentu bierzmowania w parafii, celem doświadczenia wspólnoty wiary i modlitwy. Celebracje liturgiczne powinny się zawsze odbywać w kościele lub kaplicy. W celu głębszego przeżycia celebracji młodzież powinna przyjąć odpowiedni znak, np. Ewangelię, krzyż, obraz, katechizm dla młodych, modlitewnik itp.

16. W ciągu cyklu przygotowań powinno się odbyć przynajmniej 2 spotkania z rodzicami kandydatów do bierzmowania.

17. Ważnym elementem jest Pielgrzymka Bierzmowanych do jednego z diecezjalnych Sanktuariów Matki Bożej w: Lublinie (Katedra lub Sanktuarium Matki Bożej Latyczowskiej), Chełmie bądź Wąwolnicy. Winna się ona odbyć w ostatnią sobotę roku szkolnego jako dziękczynienie za dar sakramentu bierzmowania.

18. Wskazane jest, by młodzież kontynuowała swoją parafialną formację religijną po przyjęciu sakramentu bierzmowania w oparciu np. o Ewangelizacyjny Katechizm Młodych. 

15. Miejscem spotkań formacyjnych o charakterze inicjacyjnym i mistagogicznym powinny być pomieszczenia parafialne (por. Program Nauczania Religii, s. 137), a jeśli zachodzi taka potrzeba, spotkania mogą odbywać się również w domach (rodzinach). Celebracje liturgiczne powinny się jednak zawsze odbywać w kościele lub kaplicy.

17. Dla wyraźniejszego zaznaczenia ścisłego związku bierzmowania z sakramentem chrztu świętego, należy zachęcać kandydatów, aby zachowali imię chrzcielne. Zmiana byłaby uzasadniona, gdyby imię chrzcielne nie było związane z patronem chrześcijańskim lub przemawiały za tym określone racje duszpasterskie. W takim przypadku kandydat może wybrać imię świętego, który będzie dla niego wzorem życia chrześcijańskiego. Kryterium wyboru imienia nie powinno być związane z jego atrakcyjnością, ale pięknem życia tego, kogo wybiera się za patrona. Przystępujący do sakramentu bierzmowania, pozostawiając imię chrzcielne lub przyjmując nowe, powinni zapoznać się z życiorysem swojego patrona, uświadamiając sobie przymioty, które chcieliby naśladować w życiu.

17. W celu wyraźnego zaznaczenia jedności sakramentów chrztu i bierzmowania świadkami bierzmowania powinni być rodzice chrzestni, o ile w dalszym ciągu są wierzącymi i praktykującymi katolikami (KKK 1309). Tam, gdzie nie jest to możliwe, świadkiem może być osoba, która już przyjęła wszystkie sakramenty inicjacji chrześcijańskiej, ukończyła 16. rok życia oraz jest wierzącym i praktykującym katolikiem.

18. Można zachować zwyczaj, że świadkiem bierzmowania jest osoba tej samej płci co kandydat. Jeśli świadek bierzmowania nie jest znany proboszczowi, powinien przedstawić stosowne zaświadczenie z parafii swojego zamieszkania, stwierdzające brak przeszkód do pełnienia tej funkcji. Świadkami nie mogą być naturalni rodzice bierzmowanego (Por. KPK Kan. 874; 893).

19. Zadanie świadka bierzmowania nie ogranicza się do uczestnictwa i wypełnienia roli w liturgii bierzmowania, ale ma on przygotować kandydata do przyjęcia bierzmowania, a po przyjęciu tego sakramentu pomóc bierzmowanemu w wiernym wypełnianiu przyrzeczeń chrzcielnych, zgodnie z natchnieniami Ducha Świętego (por. OB 5). Dlatego kandydaci powinni wybierać świadka na samym początku przygotowania do bierzmowania. Konieczne jest też podjęcie formacji świadków, która odpowiadałaby ich możliwościom oraz lokalnym uwarunkowaniom.

20. Fakt przyjęcia sakramentu bierzmowania należy odnotować w księdze ochrzczonych. Jeśli kandydat nie jest bierzmowany we własnej parafii, informację o przyjętym bierzmowaniu należy przesłać do parafii, w której przyjął chrzest. Dodatkowo należy sporządzić specjalną księgę z danymi bierzmowanych w parafii, w której został udzielony ten sakrament.

 

 
 
Dokument jest dostępny w:

Autorzy dokumentu: -

Słowa kluczowe: -